Filter op
Terug naar overzicht

#Beste Martijn van Dam – Marieke Creemers

Tot en met juni 2016 is Nederland nog voorzitter van de Europese Unie en in het kader daarvan ontvangt Martijn van Dam de Europese raad van Landbouw in Nederland. YFM vraagt een jonge generatie gastschrijvers om onze staatssecretaris tot en met juni advies te geven en te inspireren met hun eigen visie op de toekomst van ons voedselsysteem.

Beste Martijn van Dam,

‘Die durft!’, dacht ik, toen ik over je visie las in een grote Nederlandse krant*(1) . ‘Die durft. Eindelijk’. We moeten financieren wat werkelijke waarde heeft, las ik, en vergenoegd over deze ontwikkelingen groef ik een verzameling artikelen op om me in je voorstellen te verdiepen. Lang hoefde ik echter niet te lezen voor ik vragen had. Vragen over vraag.

Ondernemers passen hun aanbod niet aan op de vraag en reageren niet op prijssignalen, stond er in het discussiepaper*(2) van de Informele Landbouwraad. Niet? Ik denk juist van wel. Het probleem is echter dat de vraag die wordt gesteld niet de juiste is en een prijssignaal niet de waarde weergeeft die jij, en ik, verwezenlijkt willen zien. We vragen goed, verantwoord geproduceerd voedsel, maar we willen liever niet weten wat dit daadwerkelijk kost. We vragen om handelsverdragen, waarbij onze boeren moeten concurreren met bedrijven die voedsel produceren dat niet voldoet aan onze eisen: goedkoop voedsel, waardoor onze boeren verder onder druk worden gezet om hun kosten te verlagen door hun productie te verhogen. De markt wil het. De markt vraagt het. Maar de markt heeft geen moreel kompas, noch een toekomstvisie. De markt toont geen leiderschap, en toch laten we ons er door leiden. Boer, burger, en EU.

Tot nu toe. Jij stelt een andere vraag, en steeds meer boeren en producenten stellen andere vragen. De koplopers, noemde je, de start-ups, met hun innovaties en nieuwe businessmodellen, voor wie waarde meer is dan winst en die kiezen voor duurzaamheid, natuurbehoud en dierenwelzijn. De kracht van koplopers is echter dat ze voorop lopen – en je kunt enkel voorop lopen als anderen je volgen. Wanneer de innovatieve benadering van koplopers niet structureel wordt doorgevoerd, veranderen we het bestaande systeem niet. Sterker nog, wanneer we op deze manier omgaan met initiatieven versterken we onbewust de huidige situatie: we kijken naar onze koplopers, prijzen hun ideeën en inzet, geven onszelf een schouderklopje voor ons luisterend oor, en gaan over tot de orde van de dag. We zijn, per slot van rekening, al heel goed bezig*(3).

Ondertussen denk ik aan de gangbare boeren die ik heb ontmoet, hun kippen, koeien en varkens, hun akkers en verhalen. Ze worden niet bejubeld, ze hebben geen podium op onze hippe debatten en events, ze staan niet op de barricaden van de social media, maar ze vormen de kern van ons boerenbestand. Internationaal gezien zijn ze koplopers, nationaal gezien zijn ze de ondergrens van ons voedsellandschap. Internationaal gezien kunnen ze niet concurreren met de prijzen die boeren met andere eisen en regels kunnen hanteren, nationaal gezien kunnen ze de veranderende vraag niet bijbenen door de eisen en regels die wij hanteren – maar ze willen vooruit, Martijn, achter onze koplopers aan. Weg van de knellende marktvraag, en net als de koplopers, terug naar jouw vraag: wat kan ik betekenen voor de maatschappij?

Die vraag moet worden gesteld, maar moet ook beantwoord kunnen worden, en dat antwoord krijgt pas slagkracht als boeren en producenten kunnen deelnemen aan jouw visie. Een start-up fonds? Geweldig – maar we hebben ook een follow-up fonds nodig, voor alle boeren en organisaties die willen volgen, die de verandering groot laten worden en die uiteindelijk de nieuwe basis zullen vormen waarvan nieuwe koplopers zich kunnen onderscheiden. Omschakeling naar biologisch makkelijker? Prachtig – maar als je kwaliteit en verantwoordelijkheid wilt terugbrengen in ons voedselsysteem, moet je onze producenten ook op kwaliteit en verantwoordelijkheid beoordelen. Dat is niet altijd te vangen in een keurmerk. Door andere ambities en mogelijkheden geen steun te geven beperk je niet alleen ons duurzaamheidsbegrip, maar ontmoedig je ook degenen die snellere stappen voorbij de gesteunde norm willen zetten. Je ontmoedigt koplopen.

Je zit hier voor iedereen, zei je. Doe dat maar niet, staatssecretaris, dacht ik. Degenen die de oerwouden platbranden, hun mensen uitbuiten, hun vee laten verkommeren en hun akkers uitwonen om goedkoop eten de wereld in te brengen – om rijk te worden, op kosten van onze kinderen – hebben jouw hulp noch jouw leiderschap nodig. Zij hebben de prijs en de huidige markt als leider gekozen. Degenen die het anders willen maar niet kunnen opboksen tegen dat marktgeweld en de prijzen die maar een fractie van de daadwerkelijke kosten weergeven, hebben geen marktleiderschap. Zij willen de waarde. Zij hebben jou.

Je hoeft er niet voor iedereen te zijn; ben er voor degenen die anders willen en creëer de ruimte en het speelveld voor een voedselsysteem waarin verantwoordelijkheid geen niche is, maar het wezen van onze vraag en ons aanbod. Je hoeft ook niet te zitten. Loop, nee, ren voorop, samen met onze koplopers – maar neem iedereen mee die mee wil gaan. Ook zij die zo graag willen maar langzamere stappen zetten, vermoeid in de benen van de race to the bottom, en zij die voor een andere route kiezen. We hebben ze hard nodig, dus neem iedereen mee, Martijn. Klaar voor de start?

Groet,

Marieke Creemers (Storyteller en Communicatie consultant)

*(1) Hier lees je het betreffende interview met Martijn van Dam. 
*(2) Hier vind je het discussiepaper – en andere stukken en discussies over ons toekomstig Gemeenschappelijk Landbouwbeleid.
*(3) Meer uitleg over deze mechanismen? Lees dit interview met Derk Loorbach, hoogleraar Sociaal-Economische Transities.

 

 

// tekst: Marieke Creemers
// beeld: YFM

Praat mee via socialmedia:#bestemartijnvandam #toekomstGLB #CAPCooking

Door de site te te blijven gebruiken, gaat u akkoord met het gebruik van cookies. meer informatie

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten