Filter op
Terug naar overzicht

Van de hoed en de rand – Is Vissen met Trawlers duurzaam?

Tijdens YFM Academiedagen borrelen er weleens vragen op in discussies. Vragen, waar op dat moment geen tijd voor is om het antwoord te achterhalen. Jammer, want zo missen we essentiële kennis. Maarten Kuiper (historicus, programmamaker en oud-YFM academicus) werpt zich daarom op als Willem Wever en gaat op onderzoek uit. Hij wil van de hoed en de rand weten.

De YFM Academie ging, tijdens themadag: De Zee, op bezoek bij de grootste vriestrawler ter wereld van Parlevliet en Van der Plas waar miljoenen vissen mee worden gevist (Annelies Ilena, of ook wel de “trawler des doods” genoemd). We kregen een betoog van Aukje Coers (duurzaamheidsmanager van Rederij Cornelis Vrolijk) waar zij zei dat pelagische visserij duurzaam is (geen bodemberoering, efficiënt, sonar etc). Bij Slow Food zien we dat veel kleinschalige vissers in het zonnetje worden gezet. Wat vindt Slow Food van de pelagische sector? Is de pelagische sector duurzaam?

Even voor onze nieuwe lezers (hallo nieuwe lezers, leuk dat jullie er zijn!), de kernbegrippen op een rijtje:

Met Slow Food zou ik – voor deze vraag in ieder geval – graag spreken over een homogene groep activistische voedselsnobs, boeren, vissers et cetera, die collectief een good, clean & fair voedsel systeem nastreven. In de praktijk is het echter een zeer heterogene groep van activistische voedselsnobs, boeren, vissers et cetera die soms hele uiteenlopende ideeën hebben over wat good, clean & fair precies inhoudt.

Met de pelagische sector bedoelen we de visserij die wordt uitgevoerd in de kolom van het wateroppervlak tot net boven de zeebodem, in tegenstelling tot demarsale visserij die zich richt op vissen die dicht op de bodem leven, zoals schol en tong. In deze context bedoelen we vooral de grote vriestrawlers die gericht vissen op grote scholen haring, makreel enzovoorts.

hoedenderand_traweler_fotograaf_JelmerJeuring

Dan het lastigste kernbegrip. Met duurzaam kunnen we een heleboel dingen bedoelen. Meestal heeft men het in deze context over behoud van visstanden en milieu, maar Slow Food plakt er graag andere vormen van duurzaamheid aan. Ik vroeg het aan Slow Food lid Brita Trapman, sinds anderhalf jaar onderzoeker bij IMARES:

“Duurzaamheid in de visserij bestaat – volgens mij – uit drie pijlers; ecologisch, economisch en sociaal. Dus heel simpel gezegd: blijven visbestanden en natuur behouden, zijn visserij activiteiten financieel rendabel voor alle betrokken partijen en is er geen sprake van uitbuiting of andere vormen van sociale ongelijkheid als gevolg van visserij.”

“Ecologisch gezien valt grootschalige pelagische visserij makkelijker te monitoren dan heel veel kleine vissers. Daarnaast bestaat er veel sociale druk op de grote bedrijven, bij hen leeft het gevoel dat ze constant onder een vergrootglas liggen. Sommige van mijn collega’s reageren ook wel eens verbaasd als ze op conferenties de kleinschalige visserij zo opgehemeld horen worden. Dat valt nauwelijks te monitoren, zeggen zij.”

“Om te bepalen of een visserij duurzaam is, moet je het in de context bekijken. Kleinschalige visserij is ook niet altijd per definitie duurzaam. Veel kleine vissers kunnen ook een bestand om zeep helpen. Er is vaak een neiging om het te hebben over ‘de zeeën worden leeg gevist’ (maar met commerciële Noordzee bestanden gaat het goed), ‘mogen we nog vis eten?’. Wat mij betreft hangt het af van welke vis, waar hij vandaan komt, door wie hij gevangen is en vooral hoe goed die visserij beheerd wordt.”

Dat is een antwoord voor ecologische duurzaamheid. Maar welke vormen van duurzaamheid vindt Slow Food als organisatie belangrijk, en in welke volgorde? Er is volgens mij maar één iemand in de hele wereld die daar echt goed antwoord op kan geven, en dat is Michele Mesmain. Michele is al vijf jaar de internationaal coördinator van Slow Fish, een plek die zij overigens grotendeels voor zichzelf heeft gecreëerd op het hoofdkwartier van Slow Food in Bra, Italië. Aan haar de vraag, wat vind Slow Food van de Pelagische Sector? [denk er zelf even een licht Frans accent bij, dat leest nog leuker].

“As much as possible Slow Fish likes to keep a positive approach focussed on promoting small scale fisheries and artisanal culture and knowledge, in stead of bashing the big guys. I do feel that there can be a place for everything, if you have a strict set of rules born out of collaboration with all stakeholders, and if those rules are enforced properly. But globally the fishing industry deals with a lot of corruption in governing bodies, and mistrust among local populations and fishers. So getting to a situation where we have rules and enforcement that guarantee sustainability is very, very tricky”

“There are some things that we are against. We oppose exploitative forms of fishing that put large numbers of local fishermen out of work, that leads to urban migration and the loss of artisanal and cultural knowledge. And, we oppose commodification of food. So any shape or form of fishery that devalues these wonderful animals, we are against. It’s just bad for life on this planet.”

Daarin ligt volgens mij het antwoord, en de waarde van organisaties als Slow Food. Als je duurzaamheid vooral beschouwd in ecologische termen kan de trawler visserij zeker duurzaam zijn. Slow Food houdt een bredere visie aan, die naast behoud van soorten en milieu veel waarde hecht aan behoud van cultuur, traditie kennis.

Concluderend: is de pelagische sector duurzaam? Mogelijk, afhankelijk van welke soort duurzaamheid je belangrijk vindt.

Wat vindt Slow Food van de pelagische sector? Tussen de duizenden leden zal je uiteenlopende meningen vinden, maar in de regel tilt Slow Food liever de kleinschalige vissers op het podium, dan de grote jongens er vanaf te schreeuwen.

Tip voor de mensen die meer willen weten: volg de Slow Fish groep op Facebook en lees het Slow Fish Manifesto dat ze enkele jaren geleden publiceerden.

Bedankt voor de vraag, ik zie uit naar de volgende!

Ps: Trawler des Doods vind ik wel iets hebben. Is er niet een death metal band uit Katwijk die zo heet?

// Tekst: Maarten Kuiper
// Beeld: Jelmer Jeuring


Maarten Kuiper// Maarten Kuiper doorliep in 2015 de YFM Academie. Hij is historicus van huis uit, maar was ook programmamaker bij  bijvoorbeeld We Feed the Planet in Milaan en het Food Film Festival.
 Stiekem heeft hij de droom zich te specialiseren in voedselgeschiedenis. In deze rubriek Van de Hoed en de Rand alvast een voorproefje.

Door de site te te blijven gebruiken, gaat u akkoord met het gebruik van cookies. meer informatie

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten